بهترین فیلم های سینمای ایران را می توان به سادگی به دو گروه قبل و بعد از انقلاب، تقسیم کرد. با وجود کارگردانها و سینماگران کاربلدی که علاوه بر دانش آکادمیک، از دستیاری کارگردانان بزرگ نیز تجربه کسب کرده اند، تهیه لیستی از بهترین فیلم های سینمای ایران کمی مشکل است. .
قیصر، ماندگارترین فیلم سینمای ایران
فیلم «قیصر» دومین ساخته مسعود کیمیایی و شاید ماندگارترین اثر اوست. کیمیایی در سال ۱۳۴۸، در بیست و چهارمین سال زندگیاش تصمیم به ساخت این فیلم آوانگارد گرفت و از بازی چهرههای آن روزهای سینمای ایران، بهروز وثوقی جوان، زندهیاد ناصر ملک مطیعی و جمشید مشایخی استفاده كرد..
فیلم قیصر بهروز وثوقی
اسفندیار منفردزاده، از آهنگسازان بهنام ایران و دوست کیمیایی ساخت موزیک متن را برعهده داشت و موسیقی بهیادمادنی این فیلم را با زنگ و تنبک زورخانهای درآمیخت تا حال و هوا و منش پهلوانی شخصیتها بیشتر در قالب فیلم و در ذهن بیننده بنشیند. عباس کیارستمی عنوانبندی فیلم و امیر نادری عکاسی آن را برعهده وي بود . «قیصر» از پرفروشترین فیلمهای قبل از انقلاب بود که یک سال بعد از اکران اولیه، مجددا اکران شد. فیلمی موفق که حتی قلم ابراهیم گلستان را مورد تحسين واقع شد ..
فیلم «قیصر» در اولین پلانش بیننده را متعجب و شوکه میکند. داستان فیلم با مرگ یا بهتر بگوییم با خودکشی آغاز میشود و قهرمانهای فیلم یکی پس از دیگری وارد قصه میشوند و اتفاق را از زبان اطرافیان میفهمند؛ که نقل آن هم خود حکایتی دارد. قهرمان داستان، قیصر، در انتخاب راه درست، بین اخلاقیات و سنت دچار تردید شده است تا اینکه تفکر اسطوره ساز کیمیایی قد علم میکند و یکی از ماندگارترین نقشهای سینمای ایران را خلق میکند. قهرمانی که حتی نوع پوشیدن کفش و راه رفتنش همراه با ضرب آهنگ اسفندیار منفردزاده همچنان در ذهن مخاطبان سینمای ایران به یادگار جاي گرفته است.
سوته دلان
فیلم «سوته دلان» را سعدی سینمای ایران، علی حاتمی، در سال ۱۳۵۶ جلوی دوربین برد. حکایت عشق پاک و معصومیتی مثال زدنی. حاتمی باز هم اثر خود را برپایهای از سنتها و آداب ایرانی بنا نهاده و برای بیان فلسفهای که اینبار عشقی ناب و بیغلوغش است، از شخصیت دیوانهای استفاده کرده که با عقل و منطق میانهای ندارد؛ درحالیکه اعتقاداتش را نگه داشته است. دیوانه قصه «سوته دلان» روضه و دعا را بلد است، بهشت و جهنم را میشناسند اما به دلیل دیوانگی است که دروغ نمیگوید و معصوم است.
حاتمی در «سوتهدلان» باز هم تلاش میکند باورهای غلط جامعه و تابوهای عوامانه را عقب بزند و به همین منظور، نمایندههایی از قشرهای مختلف اجتماع را در فیلمنامهاش به خدمت گرفته است. این نمایندهها شامل کاراکتری از عامه مردم شرافتمند، «حبیب آقا ظروفچی» با بازی جمشید مشایخی، بیاخلاقیهای اجتماعی، «اقدس» با هنرمندی شهره آغداشلو و در نهایت سادگی و معصومیت و عدم پیروی از عرف اجتماع، «مجید» با بازی ماندگار بهروز وثوقی میشوند. دیالوگهای شخصیتهای ساخته و پرداخته حاتمی مانند سایر شخصیتهای خلق شده در ذهن او، ریشه در آداب، سنن و فرهنگ ایرانی و البته جامعه آرمانی این کارگردان دارند و دلی پر درد از ناملایمات جامعه است ..
گوزنها
فیلم «گوزنها» را مسعود کیمیایی در سال ۱۳۵۳ ساخت؛ با داستانی که بیشتر به دلیل محتوای تلخ اجتماعی و سیاسی، در لیست سینمای موج نو قرار میگیرد تا سینمای بدنه آن روزها. بازهم نقش اول فیلم را مانند سایر فیلمهای ماندگار کیمیایی، بهروز وثوقی در کنار فرامرز قریبیان جوان ايفاي نقش مي پردازد..
فیلم گوزن ها کیمیایی
قهرمانهای داستان فیلم «گوزنها» دو جوان هستند. دو دوست دوران کودکی، یکی «قدرت» که فراری و درگیر مشکل سیاسی است و «رسول»، غرق در اعتیاد و انحطاط اجتماعی، که دیدار مجددشان باعث بیداری رسول میشود و وجدان او را برای انتقام از باعث و بانیان سرخوردگی و اعتیاد بیدار میکند. گرچه سرانجام داستان تلخ است و دنیای قصه همانقدر سیاه باقی میماند که در ابتدا بود، اما لبخند رضایت را بر لبهای مخاطب مینشاند؛ که هنوز هستند کسانی که برای بهتر شدن زندگی محقر خود، ایستادگی و تلاش می کنند.
در حواشی این فیلم اجتماعی تحسین شده است محمود دولتآبادی، که روزهای اکران فیلم را در زندان بوده، بعد از آزادی از زندان ساواک گفته بود که این فیلم براساس یکی از نمایشنامههای او به نام «تنگنا» ساخته شده است. «گوزنها» همچنین پیش از اکران از تیغ سانسور در امان نبوده و به گفته کیمیایی، بعد از انقلاب نسخه اصلی آن مجددا پخش شد.
آرامش در حضور دیگران
فیلم «آرامش در حضور دیگران»، اولين ساخته بلند ناصر تقوایی است که در سال ۱۳۴۹ جلوی دوربین رفت؛ اما به دلیل توقیف چهارساله، سرانجام در ۱۳۵۲ به اکران عمومی درآمد. بعد از مدتی کوتاه نیز به دنبال اعتراض پرستاران، اولین ساخته تقوایی جوان برای همیشه توقیف شد. تقوایی که آن زمان ۲۹ سال داشت، برداشتی آزاد از داستانی به همین نام به قلم غلامحسین ساعدی را دستمایه فیلمنامه قرار داد و آن را جلوی دوربین برد و به نمايش گذاشت ..
آرامش در حضور دیگران ناصر تقوایی
داستان را میتوان در یک خط اینگونه تعریف کرد که سرهنگی بازنشسته، بعد از مرگ همسر خود تصمیم به ازدواج مجدد میگیرد. اما شخصیت سرهنگ، دو دختر او که هر دو شاغل و دور از پدر زندگی میکنند و همسر دوم که جوان و زیبااست، هر کدام حکایتی مجزا و شنیدنی دارند.
داستان افرادی که به ظاهر اعضای یک خانوادهاند؛ اما آنقدر از دغدغههای هم بیخبر هستند که گویا هیچ وقت یکدیگر را نمیشناختند. شخصیتهای این داستان هر کدام در جای خود مهرهای کلیدی است که با مشکلات عاطفی، اجتماعی و روابط عاشقانه اشتباه یا ناکام، دست و پنجه نرم میکنند و در نهایت تنها جوانترین آنهاست که انگار تقدیر را میپذیرد و از آن استقبال میکند.
بازیگران بهنام آن روزهای سینمای ایران از جمله اکبر مشکین، ثریا قاسمی، پرتو نوری علا، محمدعلی سپانلو و منوچهر آتشی جلوی دوربین خالق سریال «دایی جان ناپلئون» بازی کردند.
تنگنا
«تنگنا» را امیر نادری در سال ۱۳۵۲ ساخته است .فیلمی درامی اجتماعی با بازی سعید راد، فیلمی که نقش اول آن را یک ضد قهرمان ایفا میکند و بیننده را تا انتها همراه خود و سرنوشتش نگه میدارد. قصه این ضد قهرمان از بطن جامعه و از اتفاقهای روزمره آغاز میشود؛ اما نقش اول داستان به دست خود شرایط را برای خود و اطرافیانش سخت میکند تا جایی که دیگر جایی برای ماندن در جامعه و بین دوستان و آشنایان ندارد.
فیلم تنگنا امیر نادری
امیر نادری در ابتدای فیلم «تنگنا»، دومین ساخته خود، این جمله را با بیننده به اشتراک گذاشته است: «دیوار تنگنا را دست بلند حادثه میسازد و حادثه، چیزی جز اراده انسان نیست. انسان، که سلول دیوارهای زندان تنگ خویش است.»
کندو
«فریدون گله» که دانشآموخته هنرهای دراماتیک در دانشگاه نیویورک بود، اولین فیلم بلند خود را در سال ۱۳۴۷ جلوی دوربین برد و جای پایش را در سینمای قبل از انقلاب محکم کرد. غالب فیلمهای خود را با دغدغههای اجتماعی ساخت و فیلم «کندو» از نخستین درامهای اجتماعی در سینمای آن روزها بود. فیلمی با هنرمندی بهروز وثوقی، داود رشیدی، جلال پیشواییان و رضا کرمرضایی. «کندو» علاوه بر یکی از بهترین فیلمهای سینمای ایران، در لیست سینمای موج نو نیز قرار گرفته است..
فیلم کندو قدیمی
فیلم «کندو» قهرمان داستان خود را هنگام خروج از زندان به مخاطب معرفی میکند؛ زمانی که قرار است به میان مردم باز گردد و زندگی عادی را شروع کند. اما همین مردم و جامعه، حتی دوست دوران زندان، شرایط را برایش به مراتب سختتر میکنند و او را تا مرز نابودی و انحطاط پیش میبرند؛ تا زمانی که فکر انتقام گرفتن از سرش میگذرد. حتی به قیمت از دست دادن آزادیاش!
کلاغ
فیلم «کلاغ»، از دیگر آثار ماندگار بهرام بیضایی است که به نویسندگی خود او و تهیهکنندگی بهمن فرمانآرا، در سال ۱۳۵۵ جلوی دوربین رفت. این فیلم مانند سایر آثار بیضایی درون مایه ای رمزآلود و معما گونه دارد؛ با دغدغه هویت انسانی. این فیلم که به انتخاب کارگردان سیاه و سفید ساخته شده، با زایش اتفاقهای بیشتر، به خوبی مخاطب را تا انتهای فیلم مترصد کشف حقیقت نگه میدارد.
حسین پرورش نقش اول این فیلم را در کنار پروانه معصومی و منوچهر فرید به عهده دارد. داستان از آگهی درباره دختری گمشده در روزنامه آغاز میشود و با کند و کاو قهرمان، متوجه میشویم که آگهی مربوط به سی سال پیش است. این اتفاق نهتنها از جاذبه داستان کم نکرده، بلکه لایههای داستان را بیشتر و کشف حقیقت را سختتر مي كند .
ذبیح
محمد متوسلانی، بازیگر، فیلمنامه نویس و کارگردانی است که در تهران ادبیات انگلیسی و تئاتر آموخت و سینما را با بازیگری برای ساموئل خاچیکیان، در دهه سی شمسی آغاز کرد و بعد از آن در چهل عنوان فیلم دیگر نقشآفرینی کرد. او در دوره کاری خود، چهارده فیلم را کارگردانی کرده است که از مهمترین فیلمهای قبل از انقلاب او «سازش» و «ذبیح» و از فیلمهای بعد از انقلاب، «کفشهای میرزا نوروز» با بازی علی نصیریان، را میتوان نام برد..
فیلم ذبیح بهروز وثوقی
فیلم «ذبیح» را متوسلانی در سال ۱۳۵۴ ساخت؛ برداشتی آزاد از زندگی شخصی به نام ذبیح درشکهچی. قهرمان داستان باز هم بهروز وثوقی است که در کنار زندهیاد جمشید مشایخی، عنایت بخشی، پروین سلیمانی و مرتضی احمدی بازي كرده است . حکایت ذبیح، حکایت قهرمانی است که به جبر زمانه ضد قهرمان میشود، شخصی که به دلیل فداکاری به زندان میافتد و بعد از سالها که تازه رنگ آزادی را میبیند این ناملایمات جامعه و آدمهای اطراف او هستند که نمیگذارند شهروندی عادی باشد و به دنبال حقیقت گمشدهاش بگردد؛ حقیقتی که برای فهمیدنش باید بهای سنگینی بپردازد..
شازده احتجاب
بهمن فرمانآرا، به تازگی ساخت فیلم «خانه قمر خانم» را تمام کرده بود و شهرتی نسبی در میان فیلمسازان جوان داشت که هوشنگ گلشیری با ساخت رمان خود به دست او، موافقت میکند و فرمانآرا در سال ۱۳۵۳ این فیلم منحصر به فرد را با حضور جمشید مشایخی، فخری خوروش، نوری کسرایی و چند تن دیگر جلوی دوربین میبرد..
داستان «شازده احتجاب» درباره آخرین شاهزاده قاجار است که با همسر خود در خانهای مجلل زندگی میکند، روزهای کودکی تا پیری و تنهایی را با خود مرور میکند و هرازگاهی خبر مرگ یکی از اقوامش به او میرسد. نویسنده داستان گذر ایران از سنت به مدرنیته را در قالب خاطرات این شاهزاده تنها و تحقیر شده مرور میکند و درد دلها و شکایت خود از اوضاع سیاسی و اجتماعی را نیز در پناه این فیلم بیان میکند. شاهزاده داستان به تدریج اطراف زندگی خود را از تجملات خالی میکند، به ساده زیستی رو میآورد و با پیشکار و کلفت خانه هم بازي میشود.
دختر لر، اولین فیلم ناطق سینمای ایران
فیلم «دختر لر» اولین فیلم ناطق سینمای ایران است. اردشیر ایرانی آن را در سال ۱۳۱۲ در بمبئی جلوی دوربین برد. این فیلم بعد از اکران در سینما دیدهبان خیابان لاله زار، به نام دو قهرمان داستان خود یعنی جعفر و گلنار، نیز بین مردم شناخته میشد. عبدالحسین سپنتا و روح انگیز سامینژاد نقش جعفر و گلنار را برعهده داشتند و خانم سامینژاد نخستین بازیگر زن ایرانی بود که مقابل دوربین نقشآفرینی کرده است. او در این فیلم نقش دختر لر را برعهده داشت اما با لهجه شیرین کرمانی حرف میزد. با وجود این موضوع نیز مورد پسند مخاطبین واقع شده است..
دختر لر اولین فیلم ایرانی
داستان فیلم کمی عاشقانه و کمی ماجراجویی است، یا همان داستان پریان که نمونه آن در فیلمهای بعد سینمای ایران زیاد تکرار شد. دیدن این فیلم که در آن شاگرد قهوهخانه عاشق دختری ثروتمند میشود و او را از شر مزاحمان خلاص میکند، خالی از لطف نیست.
حسن کچل، اولین فیلم موزیکال سینمای ایران
فیلم «حسن کچل» نخستین ساخته علی حاتمی و نخستین فیلم موزیکال سینمای ایران است. حاتمی فیلمنامه و اشعار فیلم را نوشت و آن را در سال ۱۳۴۸ جلوی دوربین برد. پرویز صیاد نقش اصلی فیلم یا همان حسن کچل را ایفا کرد و حمیده خیرآبادی نقش مادرش را، مرتضی احمدی، صداپیشه و گوینده سینما و تلویزیون نیز به عنوان نقال در کنار تیم حاتمی بود. همچنین موسیقی ماندگار فیلم اثر مشترک بابک افشار، بابک اتابکی، اسفندیار منفردزاده و واروژان است.
حاتمی در اولین ساخته خود، داستانی را انتخاب کرد که ریشه در باورها و خرافات جامعه داشت و درحین حال تلاش کرد فرهنگ مردم آن روزها را اندکی ارتقاء دهد؛ رسالتی که تا پایان دوران درخشان کاریاش ادامهدار بود. در داستان پردازی بینقص فیلم، شاهد عاشقانهای از جنس افسانههای کهن هستیم که در آن قهرمان داستان برای رسیدن به معشوقه خود، جانش را فدا میکند و با دیو میجنگد و انتهای داستان نیز به خوشی تمام میشود. این فیلم توانست به فروشی در حدود نه میلیون تومان برسد و مانند سایر نمونه داستانهای موفق الهام بخش قصههای زیادی با عنوان «حسن کچل» شد..
شب نشینی در جهنم
فیلم «شب نشینی در جهنم» را ساموئل خاچیکیان و موشق سروری در سال ۱۳۳۵ جلوی دوربین بردند. فیلم سیاه و سفید است؛ اما در آن از جلوههای ویژه و دکور های عظیم و عجیب استفاده شده است که برای مخاطبان سینمای آن روزها بسیار خیره کننده بود. این فیلم همچنین اولین فیلم سینمای ایران بود که به جشنواره کن راه يافت..
فیلم شب نشیتی در جهنم
قهرمان داستان پیرمردی ثروتمند و درعین حال بیوجدان به نام «حاجی جبار» است که به چیزی جز ثروت بیشتر فکر نمیکند و حاضر میشود در ازای پول، دختر خود را به عقد پیرمردی در بیاورد. او شبی خواب جهنم و عذابهای آن را میبیند و از فردای آن روز تصمیم میگیرد انسان دیگری شود.
در امتداد شب
فیلم «در امتداد شب» را پرویز صیاد در سال ۱۳۵۶ ساخته ؛ به تهیه کنندگی بهمن فرمانآرا و با فیلمبرداری علیرضا زرین دست. بازیگران بهنام سینمای آن دوران همچون: سعید کنگرانی، گوگوش، جهانگیر فروهر و ناصر ممدوح در این فیلم نقشآفرینی کردهاند. داستان برخلاف اکثر فیلمهای فارسی، پایان خوشی ندارد و حرفی تازه برای مخاطبان داشت و از این رو توانست به یکی از پولسازترین فیلم های سینمای ایران تبديل شود ..
فیلم در امتداد شب
داستان فیلم با سبک مدرنی که تازه وارد زندگی افراد شده بود، درآمیخته شده است. فضایی که بازیگر و خواننده مشهور، نارضایتی خود را از زندگی شخصی ابراز میکند و دل در گرو عشق یکی از طرفدارانش میگذارد.
سرایدار
خسرو هریتاش، تحصیلات آکادمیک خود را در زمینه سینما در آمریکا گذراند و فعالیتش را با دستیاری ساموئل خاچیکیان شروع کرد. از ساختههای او شامل «آدمک»، «ملکوت» و «سرایدار» را میتوان از بهترین فیلم های سینمای ایران در زمان قبل از انقلاب به شمار آورد. فیلم «سرایدار» را در سال ۱۳۵۵ جلو دوربین برد و سعید کنگرانی، علی نصیریان و اسماعیل داورفر از جمله بازیگرانی بودند که در این درام تلخ اجتماعی برای او نقشآفرینی کردند.
قهرمان دردمند داستان پسر یک سرایدار است، از طبقه تهی دست و زحمتکش جامعه. تلاش برای بهتر شدن زندگی ثمری در بر ندارد، چرا که همه اعضای خانواده به نوعی درگیر فقر و مصائب جامعهاند و فکرشان به جایی غیر از خلاف و دزدی نمیرسد که آنهم سرانجام خوشی برایشان ندارد و باز هم همه اعضای این خانواده را بیش از پیش درگیر مشکلات ناشی از آن میکند. ساخت این فیلم حاصل زندگی هریتاش در جنوب شهر تهران است. زندگی که هر چند کوتاه مدت، اما خود خواسته بود و برای آشنایی با حال و هوای زندگی ساکنان محلههای فقیر نشین است.
صبح روز چهارم
فیلم «صبح روز چهارم» اولین و آخرین ساخته کامران شیردل است که فیلمنامه آن را به همراه محمدرضا اصلانی نوشت. باز هم درامی تلخ و اجتماعی که قهرمانش را میتوان زاده جامعه و زمانه آن روزها قلمداد کرد. داستان ضد قهرمانی را به بیننده نشان میدهد که حتی برای بهبود شرایط زندگی تلاش نمیکند و تصور میکند میتواند بدون سختی و تنها از راه بزن بهادر بودن روزگارش را بگذراند، درست شبیه به جامعه از دید سازنده فیلم. کامران شیردل این فیلم را ادای دینی به «از نفس افتاده» ساخته ژان لوک گدار میداند.
امیر، نقش اول فیلم صبح روز چهاردهم است که سعید راد در آن ایفا نقش میکند در کنار جلال پیشواییان، مهری ودادیان، میرمحمد تجدد و پروین سلیمانی. داستان با زد و خوردی نسبتا طولانی شروع میشود و پایان تلخ فیلم را از همین ابتدا رقم میزند و چارهای برای امیر نمیگذارد؛ آن هم در حالی که در خاطره انگیزترین خیابانهای تهران قدم میزند و فکر ساختن زندگی بهتر باز هم از راهی اشتباه به ذهن او میرسد.
فرار از تله
فیلم «فرار از تله» را از بهترین فیلم های سینمای ایران و از یادگارهای با ارزش جلال مقدم برای سینماگران نسل بعد میتوان قلمداد کرد. فیلمی که مقدم آن را در سال ۱۳۵۰ و در دزفول جلوی دوربین برد. این فیلم را میتوان در لیست سینمای موج نو نیز قرار داد. فرار از تله هم از سینمای وسترن آمریکایی و هم از سینمای روشنفکری ژاپن الهام گرفته شده است؛ اما حال و هوایی ایرانی دارد و با مخاطب سینمای ایران ارتباط برقرار میکند. بهروز وثوقی و داود رشیدی دو بازیگر اصلی و دو قهرمان این داستان اند..
محور اصلی فیلم دلدادگی است و تلاش قهرمان داستان برای رسیدن به عشق زندگیاش. اما خلاف تنها راه پیش روی قهرمان است و به دنبال آن تعقیب و گریز با خلافکاران و درعین حال فکر رسیدن به دختری که منتظرش مانده است. به گفته منتقدان، فیلمنامه بینقص مقدم به همراه شخصیت پردازی استاندارد، «فرار از تله» را با وجود المانهای عاشقانه از فیلمهای فارسی قبل از انقلاب متمایز میکند و فیلمی بینظیر و در خور دیدن به مخاطب ارائه میکند که میتواند نماینده سینمای ایران باشد.
درشکه چی
نصرت کریمی، کارگردان، بازیگر و مجسمه ساز کشورمان در ۱۲ آذر ۱۳۹۸ چشم از جهان فرو بست. در کارنامه پربار سینمایی و تلویزیونی او بازیگری، نویسندگی، کارگردانی، طراحی لباس و صداپیشگی به چشم مي ايد. از ماندگارترین نقشهای او میتوان شخصیت «آقا جان» در سریال «دایی جان ناپلئون» را نام برد. در میان ساختههای کریمی به توضیح «درشکه چی» میپردازیم که فیلمی بینقص، موفق و درخور ستایش است.
در فیلم «درشکه چی» داستان خانوادهای را دنبال میکنیم با تعصبات و باورها و خرافاتشان که نمونهای کامل و رئال از عامه مردم جامعه ارائه میدهد. خرافهها و باورها و درحین حال، مردسالاریهایی که مانع ازدواج دو جوان میشود. ساختار فیلم، نوع پرداخت شخصیتها و دیالوگها به نوعی است که آن را کاملا از اکثر فیلمهای هم عصر خود متفاوت مي كند .از فیلمهایی با شخصیتهای کلاه مخملی که برای مسائل ناموسی دعوا راه میانداختند و در اصطلاح به آنها فیلم فارسی میگویند.
طوقی
فیلم «طوقی» یکی دیگر از آثار ماندگار علی حاتمی و قطعا از بهترین فیلم های سینمای ایران است. بازهم فیلمی مملو از المانهای فرهنگی و اجتماعی آن روزها و تلاش حاتمی در تقبیح تعصبات عامه مردم. این کارگردان کاربلد سینمای ایران، این بار جماعت کبوترباز را برای نشان دادن باورها و به دنبال آن رفتارهای غلط عامه مردم انتخاب کرده است. دو ستاره بهنام سینمای قبل از انقلاب، بهروز وثوقی و ناصر ملک مطیعی در کنار ژاله علو و بهمن مفید جلوی دوربین حاتمی نقشآفرینی کردهاند.
داستان فیلم سنت را به زیبایی به خرافه پیوند زده و با ازدواج سنتی سید مصطفی آغاز میشود؛ در حالی که خواهرزادهاش به تازگی کبوتری طوقی را گرفته که از نظر بی بی آنها شوم و بد یمن است. از اینجای داستان به بعد هیچ چیز سرجای خودش نیست. سید مرتضی که برای آوردن عروس داییاش به شیراز رفته، عاشق او میشود و با هم ازدواج میکنند. در حالی که دایی او، که منتظر عروسش است، از جریان بیخبر است و به خاطر خیانت، قصد جان خواهرزادهاش را دارد و ادامه داستان که طبق پیش بینی مخاطب پیش نمیرود و بیننده میماند که خرافهها را باور کند یا نه.
گاو
گاو فیلمی ایرانی به کارگردانی داریوش مهرجویی و نویسندگی داریوش مهرجویی و غلامحسین ساعدی است که در سال ۱۳۴۸ منتشر شد. این فیلم بر پایهٔ قصهٔ «گاو» از کتاب عزاداران بَیَل نوشتهٔ غلامحسین ساعدی ساخته شدهاست. علی نصیریان، عزتالله انتظامی، جمشید مشایخی و پرویز فنیزاده بازیگران اصلی فیلم هستند. گاو از موج نوی سینمای ایران بود و جز اولین فیلمهای ایرانی بود که در غرب و اروپا مورد توجه و تحسین قرار گرفت. گاو جایزهٔ فیپرشی جشنواره فیلم ونیز ۱۹۷۱ را به دست آورد.
گاو نخستین بار در سال ۱۹۷۱ در جشنواره فیلم ونیز، بدون زیرنویس انگلیسی روی پرده رفت و همچنین در جشنوارههای کن، برلین، مسکو، لندن، لسآنجلس و دیگر جشنوارهها به نمایش درآمدهاست. در سالهای بعد نیز گاو با نسخهٔ ترمیمشده در جشنوارهٔ ایل چینما ریترواتو ایتالیا، موزهٔ فیلم اتریش و سینما رُفله فرانسه به نمایش گذاشته شد. در رأیگیری منتقدان سینمای ایران در سالهای ۱۳۵۱، ۱۳۶۷ و ۱۳۷۸، گاو به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینمای ایران برگزیده شد.
رضا موتوری
رضا موتوری نام فیلم درام ایرانی است به نویسندگی و کارگردانی مسعود کیمیایی و با بازی بهروز وثوقی، فریبا خاتمی، پروین ملکوتی و بهمن مفید که در سال ۱۳۴۹ اکران شدهاست.
رضا که خود را به دیوانگی زدهاست به اتفاق دوستش بدون اطلاع مسئولین از تیمارستان خارج میشود و بعد به کارخانهای دستبرد زد. از سوی دیگر فرخ جوان نویسندهای که بسیار شباهت به او دارد، به منظور تحقیق در مورد زندگی دیوانهها به تیمارستان میآید و در تیمارستان جایش با رضا عوض میشود. از طرف دیگر رضا وارد زندگی اشرافی نویسنده شد. او بعد از چندی عاشق نامزد نویسنده – فرنگیس – میشود و قصد تحویل پولها را دارد که دوستانش او را در دام انداخته و به شدت مجروحش میکنند و پولها را میربایند. رضا بیرمق سوار موتور میشود اما با یک کامیون شهرداری تصادف میکند و کشته میشود.
شطرنج باد
محمد رضا اصلانی متولد ۱۳۲۲ و فارغالتحصیل رشته نقاشی از دانشگاه هنر است، او علاوه بر ساخت مستند، نویسندگی و کارگردانی در زمینه سینما، در شعر و صنعت نشر نیز فعالیت داشت. سینما را از سال ۱۳۴۶ آغاز کرد و در بیش از ۳۰ پروژه سینمایی به عنوان نویسنده، کارگردان یا هر دو فعالیت داشته است. فیلم «شطرنج باد» را در سال ۱۳۵۵ جلوی دوربین برد و فخری خوروش، شهره آغداشلو، محمدعلی کشاورز، اکبر زنجانپور و چند چهره دیگر برایش نقشآفرینی کردند.
فیلم قدیمی شطرنج باد – بهترین فیلم های سینمای ایران
فیلم با مرگ خانم بزرگ یک خانواده اشرافی شروع میشود. بعد از مرگ او وارثش زنی جوان و فلج است و همین امر باعث بروز تنش بین سایر اعضای خانواده و همچنین خدمتکاران خانه میشود. این ماجرا به زد و خورد و حتی قتل منجر میشود و پای پلیس را به خانه باز میکند و تحقیقات پلیس نیز باعث رو شدن تبانیهای پشت پرده میشود.
به غیر از لیست بیست تایی فیلمهای قبل از انقلاب که در این متن با شما به اشتراک گذاشتیم، فیلمهای دیگری هم هستند که هم از جنبه هنر سینمایی و هم از نظر داستانی، دیدنشان خالی از لطف نیست. فیلمهایی مانند «شرمسار» اسماعیل کوشان، «طوفان زندگی» علی دریابیگی، «ولگرد» مهدی رئیس فیروز، «بلبل مزرعه» مجید محسنی، «شوهر آهو خانم» داود ملاپور، «️سه قاپ» زکریا هاشمی، «چشمه» آربی آوانسیان، «بیتا» هژیر داریوش و چندین فیلم دیگر. .
