قدرت جادویی اشکال و تاثیر آن
هر شکلی قدرت ویژه و جادویی خود را دارد تمام اشیای تصویری را میتوان با کمک شکلها و چند خط ساده خاص و کاریزماتیک کرد. دایرهای که چند خط از آن بیرون زده باشد برای ما نمایشگر خورشید است. در نقاشیهای کودکانه، ترکیب یک مستطیل و یک مثلث را به عنوان نقاشی یک «خانه» میشناسیم. بیشتر مردم آگاه نیستند که شکل اشیا چه تاثیراتی بر ناخودآگاه آنها دارد و چه حسی را در آنها القا میکند. روانشناسی شکل ، علمی است که به بررسی تاثیر شکلها بر ذهن انسان میپردازد.
تحقیقات در حوزه روانشناسی شکل نشان میدهند که هر شکلی معنی منحصر به فرد خود را دارند و بر ذهن و واکنشهای انسان اثر گذار است. تستهای روانشناسی متعددی وجود دارند که به تعیین شخصیت و وضعیت روانی با کمک شکلها میپردازند. به عنوان مثال، شکل هندسی مورد علاقه هر شخص نشاندهنده ویژگیهای شخصیتی اوست.
هر شکل، احساس متفاوتی را در مخاطبان شما القا میکند. البته روانشناسی رنگ نیز بسیار مهم است.
مربع و مستطیل
مربع یکی از متداول ترین اشکال است که روزانه آن را می بینیم . دیوارها، کتابها، تلفنهای همراه و حتی دوربینهای عکاسی از آشناترین وسایلی هستند که فرم مربع و مستطیل در آنان به کار گرفته شده . خطوط مستقیم و زوایای راست این دو شکل حس اطمینان و اعتماد را القا میکنند. دلیل این که مردم از مربع و مستطیل در طراحی و ساخت ساختمانها استفاده میکنند این است که حس اعتماد و قدرت را در آنها حس میکنند.
- مربع یکی از اشکال هندسی خشن است که ۴ وجه دارد.
- چشم انسان موقع نگاه کردن به مربع، در قسمت نوک اضلاع متوقف میشود.
- عدد مخصوص مربع به دلیل داشتن ۴ ضلع ۴ است.
- رنگ مخصوص مربع قرمز است که یک رنگ گرم و زمینی است. قرمز در کشورهای مختلف،معانی متفاوتی دارد. برای مثال در ایران نماد خون شهدا یا عزاداری های امام حسین (ع) است.
- به طور کلی مربع نماد سکون و استحکام است.
مثلث
- مثلث شکلی انرژیبخش و پویا است که همواره با حرکت و جهت ارتباط دارد. خطوط تشکیلدهنده مثلث به شکلی هستند که ناخودآگاه چشم را به راس مثلث و جهتی که نشان میدهد، هدایت میکند. مثلث میتواند معانی مختلفی داشته باشند. یک مثلث با راسی رو به بالا حس تعادل و پایداری را القا میکند. در حالی که مثلثی با راس رو به پایین حس ریسک و عدم تعادل را به وجود میآورد.
- مثلث در روان شناسی شکل ها دارای مفهوم حرکت بیش از اندازه است.
- مثلث یک شکل پر از حرکت و جنب و جوش است.
- اگر رأس مثلث به سمت بالا باشد، به معنی حرکت به بالا و صعود و اگر به سمت پایین باشد، به معنی سقوط است.
- عدد مخصوص مثلث ۳ است.
- رنگ مخصوص مثلث زرد است که یک رنگ گرم و شاد و پر انرژی است.
- مثلث دارای مفاهیم جنبش، حرکت، خوی وحشی، سرعت و … است.
دایره و بیضی
اولین و معروفترین شکل در روانشناسی اشکال ، حس ابدیت است. چرا که دایره و بیضی آغاز و پایانی ندارند. دایره ارتباطی قدیمی با شکل زمین و خورشید دارد و بیضی نیز شکل جهان را القا میکند. به همین دلیل است که اشکال گرد حس جادو و معما را القا میکنند. به علاوه برخلاف شکلهای قبلی، دایره و بیضی لبه و راس ندارند به همین دلیل شکلهای لطیفتری به نظر میرسند.
- دایره یک شکل هندسی اصلی است. شکلی که هیچ زاویهای ندارد و چشم انسان در هیچ جای آن متوقف نمیشود!
- دایره دارای مفهوم بینهایت و بیکران و نمادی از خورشید و زمین است. درواقع دایره یک شکل زمینی به حساب میآید.
- نگاه کردن به شکل دایره، احساس آرامش را در مخاطب ایجاد میکند.
- برای دایره دو عدد در نظر گرفتهاند: بینهایت و یک.
- رنگی که به شکل دایره اطلاق میشود، آبی است که با مفهوم آرامش، سیال بودن و حرکت همراه است.
- اگر در صفحه طراحی، یک دایره بزرگ بکشیم، میتواند تداعیگر قدرت باشد.
- دایره در پایین صفحه با مفهوم سقوط، در وسط صفحه با مفهوم تعادل و در بالای صفحه با مفهوم پرواز همراه است
مارپیچ
مارپیچها از جمله اشکالی است که در طبیعت دیده میشوند. صدف حلزون و بعضی گلها آشناترین مارپیچهای طبیعی هستند. به همین دلیل مارپیچها در روانشناسی شکل حس چرخه حیات و رشد را القا میکنند. همچنین در برخی فرهنگها مارپیچ به نشانه دانش و اطلاعات به کار میرود. همچنین این شکل در جامعه مدرن نشانه خلاقیت و ذهن باز است.
- مارپیچها به نسبت دایره، مثلث و مربع، کمتر در طراحی گرافیک استفاده میشوند.
- این اشکال میتوانند مخاطب را بهنوعی هیپنوتیزم یا درگیر کنند.
- میتوانند با مفاهیمی مثل گسترش، سلسله مراتب و دگرگونی همراه باشند مثل نماد DNA در علم پزشکی
اشکال طبیعی
اشکالی که در طبیعت به وجود میآیند شکل خاص خود را دارند. درختان، برگ گیاهان، شکل گلها و هرچیزی که منشایی گیاهی و جانوری دارد میتواند منبع الهامی برای هنرمندان و طراحان باشد. اشکال طبیعی در اولین قدم نمایانگر طبیعت، جانوران و گیاهان هستند. آنها حس سرزندگی و یکپارچگی را با خود به همراه میآورند. همچنین گیاهان و جانوران هرکدام میتوانند معنی منحصر به فردی را به نمایش بگذارند. به عنوان مثال گل رز نشانگر عشق است و شیر نماد غرور و شجاعت همچنین این موجب این شده بسیاری از اسطوره های تاریخی نیز از این اشکال بر خوردار باشند .
- شکلهایی مانند برگ، ابر، گل و … اشکال طبیعی محسوب میشوند.
- این شکلها نمایانگر عناصر طبیعت هستند که در دنیای واقعی دیده میشوند.
- شکلهای طبیعی برخلاف سایر اشکال، معنای واضحی دارند و دقیقاً بهجای همان عنصر و برای انتقال همان پیام استفاده میشوند. مثلاً گل رز نشان عشق و اشتیاق است.
- معمولاً در طرحهایی که بهنوعی با مسائل زیستمحیطی سروکار دارند از این اشکال استفاده میشود.
اشکال آبستره (انتزاعی)
اشکال آبستره نمایانگر ایدههای انتزاعی و نسخه سادهتر شدهی شکلهای طبیعی هستند. شکلهای انتزاعی اغلب معانی مستقیم و تصویری دارند. این شکلها بیشتر در طراحی گرافیکی مخصوصا طراحی لوگو به کار میروند. براساس روانشناسی شکل ، اشکال آبستره یک راه موثر برای انتقال پیام بدون استفاده از متن هستند.
- بیشتر برای پیادهسازی ایدههای انتزاعی یا بهعنوان نسخه ساده شده شکلهای طبیعی دیگر (شکلهای پیچیدهای که در دنیای واقعی و در اطراف خود میبینیم) استفاده میشوند.
- این شکلها معمولاً با ترکیب اشکال دایره و مربع ایجاد میشوند.
- اشکال انتزاعی میتوانند معانی اشکال دایره و مربع را همزمان تداعی کنند.
- مفاهیمی مثل دوگانگی در معنا، منحصربهفرد بودن، دارای جزئیات بودن و بسیط بودن، همگی با اشکال انتزاعی تداعی خواهند شد.
روانشناسی شکل چه اهمیتی در طراحی دارد؟
شکلها از جمله ضروریترین عناصر در طراحی هستند. آنها میتوانند به عنوان اجزای یک ترکیب بصری و همچنین ابزاری برای سازماندهی محتوا استفاده شوند. طراحان حرفهای برای رسیدن به یک طراحی منحصر به فرد و تاثیرگذار باید معنی شکلها را در نظر بگیرند.
طراحان گرافیک اغلب با المانهای ساده و معنادار مانند لوگوها و آیکونها سروکار دارند. یک لوگوی قدرتمند باید بتواند پیام درست برند را انتقال دهد و در واقع صدای آن برند باشد. اگر شکلهای به کار رفته در یک لوگو به درستی انتخاب شوند آن لوگو میتواند احساس مورد نظر صاحبان برند را بدون استفاده از کلمات منتقل کند. به عنوان مثال، برای طراحی لوگوی یک شرکت مالی یکی از رویکردها انتقال حس اعتماد و تعادل است. پس خوب است که مربع و مثلث در این لوگو استفاده شوند.
